Zapalenie zatok przynosowych to powszechna infekcja górnych dróg oddechowych, która może zaatakować niezależnie od pory roku. Ponieważ zazwyczaj ma ona podłoże wirusowe, leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów. Coraz większą rolę w tym procesie odgrywają preparaty roślinne. Jak działają i kiedy warto je stosować?
Charakterystyczne objawy zapalenia zatok
Większość objawów zapalenia zatok wynika z zalegającej w nich gęstej, lepkiej wydzieliny, która blokuje drogi oddechowe i zwiększa ciśnienie w ich obrębie. Symptomy, jakie mogą się wtedy pojawić, to:
- katar – cieknący lub spływający po tylnej ścianie gardła,
- blokada nosa – oprócz wydzieliny przyczynia się do niej obrzęk śluzówki, spowodowany stanem zapalnym,
- ból głowy, który nasila się przy schylaniu,
- upośledzenie lub utrata węchu,
- tkliwość i ucisk twarzy w okolicy oczodołów,
- ból zębów,
- uczucie pełności w uszach,
- nieprzyjemny zapach z ust.
Ponadto podczas zapalenia zatok mogą pojawić się też objawy ogólne, takie jak gorączka, zmęczenie czy osłabienie.
Na czym polega leczenie zapalenia zatok?
Celem leczenia zapalenia zatok jest przede wszystkim poprawa drożności nosa oraz ułatwienie usuwania zalegającej wydzieliny. Wykorzystuje się do tego zarówno preparaty stosowane miejscowo, jak i doustnie:
- aerozole do nosa obkurczające śluzówkę, np. na bazie ksylo- lub oksymetazoliny, które doraźnie udrażniają nos,
- leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, np. paracetamol lub ibuprofen,
- nebulizacje z wykorzystaniem roztworów soli – pomagają zmniejszyć obrzęk śluzówki i poprawić komfort oddychania, działają też nawilżająco i łagodząco,
- preparaty do płukania nosa i zatok – oczyszczają drogi oddechowe z zalegającej wydzieliny.
Dobrym uzupełnieniem leczenia są również leki roślinne. Ich celem nie jest zastąpienie standardowych metod, ale wsparcie naturalnych mechanizmów oczyszczania zatok[1].
Olejki eteryczne na objawy zapalenia zatok
Do składników obecnych w lekach roślinnych należą m.in. olejki eteryczne – eukaliptusowy, mirtowy, pomarańczowy i cytrynowy. Taka kompozycja wspiera organizm w walce z infekcją i może skrócić czas trwania objawów charakteryzujących ostre zapalenie zatok przynosowych. Olejki działają:
- sekretolitycznie – pobudzają produkcję wodnistej wydzieliny, która miesza się z zalegającym, gęstym śluzem. W efekcie dochodzi do jego rozrzedzenia, co ułatwia usunięcie z zatok,
- sekretomotorycznie – zwiększają aktywność rzęsek na nabłonku oddechowym, które odpowiadają za transport śluzu,
- przeciwzapalnie – przyczyniają się do zmniejszenia obrzęku błony śluzowej,
- odkażająco – wykazują właściwości przeciwdrobnoustrojowe wobec wirusów i bakterii.
Badania wskazują, że stosowanie olejków eterycznych w postaci kapsułek doustnych może przyspieszać ustępowanie objawów i ograniczać konieczność sięgania po antybiotyki. Wynika to z faktu, że oczyszczanie dróg oddechowych z zalegającej wydzieliny znacznie zmniejsza ryzyko wtórnego nadkażenia bakteryjnego, które często wymaga włączenia antybiotykoterapii[2].
Wspomaganie leczenia zapalenia zatok poprzez preparaty roślinne jest zalecane w obowiązujących europejskich wytycznych. Leki ziołowe mogą skutecznie uzupełnić terapię, a tym samym skrócić czas trwania choroby i złagodzić towarzyszące jej dolegliwości.
[1] Wachnicka-Bąk, A., Lipińska-Opałka, A., Będzichowska, A., Kalicki, B., & Jung, A. (2014). Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych – jedno z najczęstszych zakażeń górnych dróg oddechowych. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 10(1): 25-31.
[2] Rapiejko P., Talik P., Jurkiewicz D., Nowe możliwości leczenia ostrego zapalenia zatok przynosowych zgodnie z EPOS 2020, Otolaryngologia Polska 2021, 76(1): 29-39.
